Koroner Arter Bypass Greft Cerrahisi Geçirecek Bireylerde Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ile Sağlık Okuryazarlığı Arasındaki İlişki

Amaç: Bu çalışma, koroner arter bypass greft ameliyatı geçirecek bireylerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu tanımlayıcı ve kesitsel çalışma, Türkiye’de bir hastanenin kalp ve damar cerrahisi servisinde yatmakta olan ve ilk kez açık kalp cerrahisi geçirecek 110 hasta ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBD-II) ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) kullanılarak yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların %60’ı erkek olup yaş ortalamaları 58.55±12.65 yıldır. Katılımcıların %78.2’si en az lise mezunudur ve %64.5’inde ek kronik hastalık bulunmaktadır. Hastaların SYBD-II toplam puanı 123.54±15.11, sağlık okuryazarlığı puanı ise 28.21±3.24 olarak bulunmuştur. Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarında en düşük puan “Fiziksel Aktivite”, en yüksek puanlar ise “Sosyal İlişkiler” ve “Spiritüel Gelişim” alt boyutlarında elde edilmiştir. Sağlık okuryazarlığında “Bilgiyi Değerlendirme” süreci en düşük puanı almıştır. Sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (P > 0.05).
Sonuç: Bu çalışmada, koroner arter bypass greft ameliyatı geçirecek hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin sorunlu/sınırlı olduğu ve özellikle fiziksel aktivite alanında sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının yetersiz olduğu görülmüştür. Sağlık okuryazarlığının artırılması tek başına yeterli olmayabileceğinden, çok disiplinli eğitim programlarıyla hem bilgi düzeyinin hem de davranış değişikliğinin desteklenmesi gereklidir. Hastaların perioperatif dönemde yaşam tarzı alışkanlıklarının geliştirilmesi, uzun vadeli sağlık sonuçlarının iyileştirilmesine katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Koroner arter bypass greft cerrahisi, sağlık okuryazarlığı, sağlıklı yaşam biçimi davranışları, hemşirelik.

The Relationship Between Healthy Lifestyle Behaviors and Health Literacy of Individuals Undergoing Coronary Artery Bypass Graft Surgery

Objective: This study aimed to examine the relationship between healthy lifestyle behaviors and health literacy among individuals scheduled for coronary artery bypass graft (CABG) surgery.
Method: This descriptive, cross-sectional study was conducted with 110 patients hospitalized in the cardiovascular surgery ward of a hospital in Türkiye who were undergoing open-heart surgery for the first time. Data were collected through face-to-face interviews using the Personal Information Form, the Healthy Lifestyle Behavior Scale II (HLBS-II), and the Turkish Health Literacy Scale (THLS). Statistical analyses included independent-samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis.
Results: Among the participants, 60% were male, and the mean age was 58.55±12.65 years. A total of 78.2% had at least a secondary education, and 64.5% had comorbid chronic diseases. The mean total HLBS-II score was 123.54±15.11, and the mean health literacy score was 28.21±3.24. Among the healthy lifestyle behavior subdimensions, the lowest score was recorded for "Physical Activity," whereas the highest scores were recorded for "Interpersonal Relationships" and "Spiritual Development." Regarding health literacy, the lowest score was recorded for the "Evaluating Information" process. No significant correlation was found between health literacy and healthy lifestyle behaviors (P > 0.05).
Conclusion: Patients scheduled for CABG surgery demonstrated problematic/limited health literacy levels and insufficient engagement in healthy behaviors related to physical activity. Improving health literacy alone may not be sufficient; thus, multidisciplinary educational interventions are essential to enhance both knowledge and behavioral change. Strengthening lifestyle habits during the perioperative period may contribute to better long-term health outcomes.

Keywords: Coronary artery bypass grafting surgery, health literacy, healthy lifestyle behaviors, nursing.