Afet Kardiyolojisi ve Hemşirelik

Dünyanın birçok yerinde çok sayıda afet meydana gelmektedir. Bu afetler hem ulusal hem de uluslararası düzeyde olumsuz etkiler oluşturarak bireyler üzerinde istenmeyen sonuçlara sebep olmaktadır. Herhangi bir doğal afete maruz kalan bir toplumda afet sırasında ve sonrasında birçok önemli ve istenmeyen sonuçlar meydana gelmektedir. Afetzedeler ailesel ve ekonomik kayıplarından dolayı ileri düzeyde fiziksel ve duygusal stres altındadır. Travma sonrası görülen stresin ortaya çıkardığı tepki uzun vadede bireylerde çeşitli fizyopatolojik süreçleri tetiklemektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar ve epidemiyolojik araştırmalar ile doğal afetlerin akut ve kronik kardiyovasküler hastalıkları tetiklediği kanıtlandı. Birçok çalışma, afet sonrası oluşan stresin homeostazisi bozmasıyla kan basıncını artırdığını, günlük kan basıncı değişimlerinde bozulmalara neden olduğunu, kan viskozitesini ve katekolaminlerin düzeyini artırdığını ve trombositlerin aktivasyonunu hızlandırdığını, böylelikle kısa ve uzun vadede çeşitli kardiyovasküler hastalıkların görülme oranlarının arttığını gösterdi. Afetin hemen ardındaki akut evrede sağlık profesyonelleri olarak hemşireler akut sağlık durumlarının ve özellikle kardiyovasküler hastalıkların gelişmesini önlemek adına mevcut olan en iyi kaynakları uygun sağlık hizmetleri ile entegre ederek koordineli bir biçimde uygulamalıdır. Doğal afetlerin türü veya büyüklüğü dikkate alınmaksızın kardiyovasküler olayların önlenmesi adına gerekli ve uygun müdahalelerin yerine getirilmesi öncelikli olmalıdır. Böylelikle afetler sonrası toplumun morbidite ve mortalite oranları önemli ölçüde azalacaktır. Bu konu üzerine daha fazla çalışmanın yürütülmesi, afet hemşireliğinin yaygınlaştırılması ve yeteri kadar farkındalığın oluşturulması için çalışmalar yapılması, çalışma bulgularının gerekli kurum ve kuruluşlar ile paylaşılması gerekmektedir. Bu derlemede; doğal afetler ve kardiyovasküler sistem üzerine etkilerinden bahsedilerek, afet kardiyolojisi kavramı, afetlerin kardiyovasküler sistem üzerindeki fizyolojisi ve etkisi, afetlerin kardiyovasküler olaylarla ilişkisi ile hemşirenin bu noktadaki rolleri açıklandı.

Anahtar Kelimeler: Afet, hemşirelik, kardiyoloji

Disaster Cardiology and Nursing

Natural disasters occur in many regions of the world and produce adverse outcomes at both national and international levels. These events lead to significant negative consequences for affected populations during and after the disaster period. Individuals exposed to disasters experience substantial physical and emotional stress resulting from familial and economic losses. Post-traumatic stress responses trigger various long-term pathophysiological processes. Recent epidemiological and clinical studies demonstrate that natural disasters are associated with both acute and chronic cardiovascular diseases. Evidence indicates that post-disaster stress disrupts physiological homeostasis, elevates blood pressure, alters circadian blood pressure variability, increases blood viscosity and catecholamine levels, and accelerates platelet activation. Consequently, the incidence of cardiovascular events increases in both the short and long term. In the acute phase immediately following a disaster, nurses, as frontline health professionals, must coordinate available resources with appropriate health services to prevent the development of acute health conditions, particularly cardiovascular complications. Regardless of the type or magnitude of the disaster, implementing timely and appropriate preventive interventions for cardiovascular events should be a priority, as this approach can substantially reduce post-disaster morbidity and mortality. Further research is needed in this field. Disaster nursing practices should be expanded, and greater awareness should be promoted. Study findings should also be communicated to relevant institutions and organizations. This review discusses natural disasters and their effects on the cardiovascular system. It also examines the concept of disaster cardiology, the physiological mechanisms underlying disaster-related cardiovascular effects, the relationship between disasters and cardiovascular events, and the roles of nurses in this context.

Keywords: Disaster, nursing, cardiology